Banner

La Nuit Américaine

8.0
Dennis Van Dessel - 17 juli 2004



Er zit een scène aan het begin van 'La Nuit Américaine', waarin een crewlid van een filmploeg aan een acteur voorstelt om uitgebreid te gaan dineren die avond. De acteur reageert geschokt: 'Er zijn hier 37 bioscopen in de stad! We zullen wel zien of we niet tussendoor een broodje kunnen eten of zo.' Het is die mentaliteit van "cinema-boven-alles" waar François Truffauts bekendste prent in grote mate over gaat - 'La Nuit Américaine' is één van de allerbekendste films over het maken van een film, en een deel van de aantrekkingskracht ervan, ligt ongetwijfeld in de ongegeneerde liefde voor de cinema die eruit spreekt. Ongeacht of je nu een goeie of een slechte film maakt, het belangrijkste is dat je op een set staat, dat de frames door de camera rollen en dat tientallen mensen hun adem inhouden in de hoop dat het shot zal lukken. Eens je dat hebt meegemaakt, is al de rest bijkomstig. Dan gaat het niet meer over goed of slecht, maar over de ervaring.

'La Nuit Américaine' volgt de lotgevallen van een low budget-filmploeg die de prent 'Je Vous Présente Pamela' inblikt. 'Pamela' is een melodrama over een jonge vrouw die verliefd wordt op de vader van haar verloofde, en vanaf de eerste opnames waar we getuige van zijn in Truffauts film, is het duidelijk dat dit een flop zal worden. Voor alles wordt de goedkoopste oplossing gekozen, de plot is infantiel, de dialogen zijn brak en we zien de acteurs houterig over de set strompelen. Maar dat maakt nauwelijks verschil - Ferrand, de hardhorige regisseur van dienst, neemt er de miserie schijnbaar graag bij, enkel om toch maar de kans te krijgen om een film te maken. Met een engelengeduld zien we hem lange wandelingen over de set maken, waarbij hij elke vijf seconden door een cast- of crewlid wordt lastiggevallen om een kleine of grote beslissing te maken. Hoe moet het interieur van een slaapkamer eruit zien? Welke revolver wil hij hebben voor het einde van de film? Een acteur is te laat. Een kat weigert om op het gewenste moment van een schoteltje melk te likken, enzovoort. Elke dag moet Ferrand duizend problemen de wereld uithelpen, maar hij blijft onder alles ogenschijnlijk kalm. Tijdens een paar korte, maar veelzeggende scènes komen we te weten waarom: hij laat zich boeken opsturen over Howard Hawkes, Ingmar Bergman, Alfred Hitchcock. Hij droomt over zichzelf als kleine jongen die lobby foto's van 'Citizen Kane' gaat stelen uit de inkomhal van een bioscoop. Diep in zijn binnenste wil hij Orson Welles zijn, maar sindsdien heeft hij zich er al lang bij neergelegd dat dat nooit zal lukken. "Een film maken is net een ritje in een koets," horen we hem op de voice-over vertellen. "In het begin hoop je nog op een mooie reis, daarna zul je al lang blij zijn als je levend op je bestemming aankomt."

In dit geval wordt de reis verder bemoeilijkt door een oudere actrice die zwaar aan de drank zit en geen twee woorden tekst kan onthouden, een hoofdacteur die zich op de set steeds professioneel gedraagt maar een enorme faux pas begaat door te sterven voor de film af is, een jongere acteur die over de set loopt als een tiranniek klein kind en een hoofdactrice die net een zenuwinzinking te boven is gekomen en nu nog steeds een beetje wankel in haar schoenen staat. Samen met alle gewoonlijke logistieke moeilijkheden van een filmproductie, krijgt Ferrand dus ook nog eens met de grillen van z'n cast af te rekenen en we zien de regisseur, in tegenstelling tot het clichébeeld van de bazige, luid brullende filmmaker, niét uit z'n sloffen schieten of z'n geduld verliezen. Nee, Truffaut speelt Ferrand als een koppig mannetje die misschien niet al te veel talent heeft maar eens zoveel vastberadenheid om een film te maken, eender welke, ook al is het dan een slechte. Met stille vastberadenheid zet hij zich schrap en besluit hij om hoe dan ook, kome wat er kome mag, door te gaan, om nooit stil te blijven staan bij z'n tegenslagen. En zo gaat de productie voort.

Waar de meeste (en zeker de Amerikaanse) films over film maar al te vaak vervallen in een cynisch exposé van de "industrie", spreekt uit 'La Nuit Américaine' in de eerste plaats dus een grote liefde voor de filmwereld, de mensen die erin rondlopen en het proces van het filmmaken zelf. Alphonse, de zeurderige jonge acteur, vraagt op een bepaald moment aan Ferrand of vrouwen misschien magisch zijn - is het daarom dat hij nooit een vrouw aan zich kan binden? Ferrand antwoordt de enige waarheid die hij zelf kent: vrouwen zijn misschien niet magisch, maar de cinema wél.

Vooral de cinema van Truffaut, zo blijkt: als één van de peetvaders van de moderne Franse film, was hij steeds opnieuw verantwoordelijk voor koetsritjes die de moeite meer dan waard waren. In 'La Nuit Américaine' biedt hij een verrassend milde, sympathieke blik op die enorme ploeg mensen die zijn films mogelijk maken - ook al hebben ze dan allemaal hun eigenaardigheden en ergerlijke karaktertrekjes, Truffaut ziét zijn personages graag, en dat merk je. Kortstondige romances beginnen en eindigen tijdens het productieproces, persoonlijke problemen komen de boel verstoren, roddel en achterklap zijn aan de orde van de dag, maar de manier waarop Truffaut het in beeld brengt, is niet verwijtend of bitter. In tegendeel, hij erkent meer dan wie ook dat filmmaken een bezigheid is voor een ploeg mensen, niet voor één individu - en uiteindelijk is het dat waar al die mensen fundamenteel mee bezig zijn. Een zo goed mogelijke film draaien, of het nu lukt of niet. Truffaut voelt zichtbaar respect en liefde voor die mensen en dat magische proces waar ze deel van uitmaken, en dat straalt van elke seconde van 'La Nuit Américaine' af.

Ook visueel is dit één van z'n betere films: Truffaut houdt van lang aangehouden shots, veelal uit de losse pols gefilmd, en heel vaak krijgen we van die travellingshots die beginnen met één personage en dan halverwege plots een ander gaan volgen. Zo kunnen we voor een bepaald shot vertrekken met Ferrand, tot die Alphonse ontmoet, waarna de camera Alphonse verder volgt, in dezelfde take. Waarom zou dat niet mogen? De manier waarop de focus van scènes steeds verschuift van het éne personage naar het andere, is bijzonder knap in elkaar gestoken (er moet een minutieuze timing aan vooraf zijn gegaan) én houdt de film ook visueel fris. Uiteindelijk bestaat 'La Nuit Américaine' grotendeels uit pratende acteurs, en hoe lang kun je daar een boeiend schouwspel rond opbouwen?

'La Nuit Américaine' is de liefdesbrief van een cinefiel aan het medium waar hij van houdt. Goed geacteerd, inzichtrijk en meelevend, is dit een staalte pure cinema.
E-mailadres Afdrukken
 
La Nuit Américaine
F-I / 1973
Regie: François Truffaut
Scenario: Jean-Louis Richard; Suzanne Schiffman; François Truffaut
Met: Jacqueline Bisset; François Truffaut; Valentina Cortese; Jean-Pierre Aumont; Jean-Pierre Leaud
Duur: 115 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST