Banner

Life of Brian

8.0
Dennis Van Dessel - 20 maart 2004




Eén van de zinnetjes die altijd verbonden zullen blijven aan deze tweede officiële film van de Monty Python-groep, is de volgende quote: "Ik hoef niet in een varkensstal binnen te gaan om te weten dat het er stinkt". Woorden die werden gesproken door de geestelijke vaders van het Britse Devon, die hun kudde verboden om naar 'Life Of Brian' te gaan kijken. Zelf hadden ze hem niet gezien. De Pythons gebruikten dat citaat uiteindelijk op de videocover. 25 jaar later valt het moeilijk te begrijpen waar destijds zo'n drukte om werd gemaakt, maar toen was er schijnbaar een enorme furore rond de film - in Noorwegen en Ierland werd hij zelfs verboden tot vele jaren later, wegens vermeende blasfemie.

'Life Of Brian' is niet zozeer een satire op de figuur Jezus Christus of het katholieke geloof, als wel op de manier waarop de kerk functioneert en hoe elke organisatie - of die nu een politieke of religieuze agenda hebben - vroeg of laat hopeloos komt vast te zitten in bureaucratie en besluiteloosheid. Brian, gespeeld door Graham Chapman, wordt geboren in de stal nààst die waar Christus ter wereld komt. Hij groeit op onder het juk van z'n tirannieke moeder en wil niet liever dan dat iedereen hem met rust laat, maar dat is buiten de joodse bevolking gerekend, die door een serie misverstanden en stupiditeiten ervan overtuigd raakt dat hij de Messias is. Brian kan hen niet van het tegendeel overtuigen en het gevolg spreekt dan ook voor zich: kruisiging. Aan het kruis horen we hem 'Always Look On The Bright Side Of Life' zingen. Wat moet een mens anders doen?

Tegenwoordig is er van de hele controverse niets meer overgebleven dan wat archiefbeelden die nog maar eens bewijzen hoezeer de kerk haar macht over de samenleving heeft verloren. Dàt en een film die onderhand een klassieke status heeft gekregen, als één van de beste komedies aller tijden. Heelder dialogen worden door de fans foutloos afgerateld - Monty Python is een begrip in de wereld van humor en satire en op veel vlakken is dit hun beste film.

'Monty Python and the Holy Grail' zal waarschijnlijk altijd mijn persoonlijke favoriet blijven, simpelweg omdat er meer dijenkletsers inzitten, meer momenten waarop je écht hardop kunt lachen. Maar 'Life Of Brian' bevat ontegensprekelijk meer samenhang als film. De plot is uiteraard niet meer dan een excuus om een aantal sketches aan elkaar te kunnen knopen, maar deze keer mérk je dat niet zo duidelijk. Het verhaaltje gaat wel mooi van punt a naar punt b, en wordt ditmaal nergens expliciet stopgezet om toch maar een extra grap in te kunnen werken. In 'The Holy Grail' en 'The Meaning Of Life' was dat wel het geval. Hier heeft elke scène nog z'n eigen functie, dient elke scène een nut binnen de structuur van de film.

De reden waarom zoveel mensen van Monty Python houden, is wellicht omdat ze in hun humor het hele spectrum bespelen van schaamteloos goedkope, wansmakelijke toilethumor tot intelligente grapjes waar je al wat geschiedkundige of filosofische achtergrond voor nodig hebt. Niets is te hoog gegrepen en niets te laag gemikt. Denk aan het verschil tussen een vrolijk infantiele sequens waarin tientallen Romeinse soldaten hun lach kunnen inhouden bij het horen van de naam Biggus Dickus. Of aan het spraakgebrek vàn die Biggus Dickus (He wanks as high as any in Wome!). Dat is kinderachtig, onnozel. Maar wel grappig. En daar tegenover staan dan scènes waarin de clou van een mop de correcte verbuiging van een Latijnse zin is, of de transseksuele gevoelens van een joodse vrijheidsstrijder anno 33. (En dat laatste voorbeeldje kunt u best bekijken vanuit de context van 1979, toen deze film gemaakt werd - dat onderwerp was toen nog vrijwel onbestaande.)

Op die manier wordt 'Life Of Brian' iets dat universeel bekeken kan worden, zonder dat de film daarom z'n verstand moet inleveren. De Pythons geven immers wel degelijk commentaar op een aantal zaken, zoals de manier waarop leiders gedachtenloos gevolgd worden door een hersenloze massa die niet liever wil dan dat een ander voor hen nadenkt. Brian wordt onophoudelijk gestalkt door een meute, die zelfs wanneer hij hen "fuck off" toeroept, antwoordt met: "How shall we fuck off, oh Lord?"

Een ander aspect dat aan bod komt is de schijnbaar onvermijdelijke inefficiëntie van alle organisaties. Het People's Front Of Judea, het georganiseerd verzet tegen de Romeinen, spendeert heelder vergaderingen aan de vraag of ze wel een vergadering zullen organiseren. Alles moet bevestigd worden door de leiders, vervolgens moet er gestemd worden, maar niet voordat er een stemming is geweest over de vraag óf er een stemming moet komen. Wanneer Brian op het einde aan het kruis hangt, zijn ze niet zover gekomen in de onderhandelingen dat ze hem zouden kunnen helpen. Ze zingen dan maar een liedje voor hem.

Satire zit er dus zeker in, maar dan eerder op een maatschappelijk niveau. De manier waarop de basisplot rijmt met het leven van Jezus, lijkt mij eerder een soort van motor achter de film te zijn, een manier om een duidelijke rode draad doorheen de film te laten lopen, die ervoor zorgt dat alles steeds vooruit blijft gaan. Uiteindelijk wordt de naam Jezus niet één keer in de mond genomen in de hele film en zijn leer wordt niet bekritiseerd of belachelijk gemaakt.

Hoe het ook zij: religieuze controverses komen en gaan. Maar one-liners zoals: "He's not the messiah, he's a very naughty boy!", die blijven eeuwig bestaan.

E-mailadres Afdrukken
 
Life of Brian
UK / 1979
Regie: Terry Jones
Scenario: Monty Python
Met: Graham Chapman; John Cleese; Terry Gilliam; Michael Palin; Eric Idle; Terry Jones
Duur: 94 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST