Irreversible Entanglements :: Who Sent You?

Schoenmaker blijf bij uw leest, wordt er wel eens beweerd wanneer muzikanten expliciet de politieke of maatschappijkritische toer op gaan. Klinkklare onzin natuurlijk, want net zoals iedereen maken ook zij deel uit van de maatschappij en is het dus hun recht om onrecht aan te klagen. Van Woody Guthrie en Victor Jara tot Public Enemy en Rage Against The Machine, de lijst met activistische muzikanten is lang. Ook in de jazz is er een hele traditie van militante muzikanten, met Irreversible Entanglements als nieuwste speerpunt. 

Sla er de geschiedenis van de jazz maar op na, en je zal tot de vaststelling komen dat maatschappijkritiek er een wezenlijk onderdeel van is. In de jaren ‘30 was er “Strange Fruit” waarmee Billie Holiday de lynchings van zwarte Amerikanen in het Diepe Zuiden aankloeg. Het was echter vooral in de jaren ‘60 en begin jaren ‘70, op het hoogtepunt van de civil rights beweging, dat jazzmuzikanten expliciet de politieke toer op gingen. Van grote namen als Charles Mingus (“Fables Of Faubus”) en John Coltrane (“Alabama”) tot een hele rits artiesten uit de free jazz, zoals Archie Shepp en het toepasselijk getitelde trio Revolutionary Ensemble. Later werd de strijdlustige fakkel overgenomen door de opkomende hiphopbeweging, maar de voorbije jaren broeit er weer een explicieter militant bewustzijn in de jazz. Nergens wordt dat duidelijker dan in het werk van het kwintet Irreversible Entanglements, dat met Who Sent You? de opvolger van zijn sterk gesmaakte debuut aflevert. 

Het is dan ook geen toeval dat het ontstaan van de band terug te voeren valt tot een politieke bijeenkomst. In april 2015 was er Musicians Against Brutality, een bijeenkomst van kunstenaars en activisten waar de 28-jarige Caribische immigrant Akai Gurley, die enkele maanden voordien gedood was door een New Yorkse politieagent, werd herdacht. Het zoveelste incident van politiegeweld in een veel te lange rij. Tussen de artiesten die er die avond optraden was er het trio van Camae Ayewa (zang) — ook bekend als slam poet Moor Mother –, Keir Neuringer (saxofoon) en Luke Stewart (bas). Die sloegen toen de handen in elkaar met het New Yorkse duo Aquiles Navarro (trompet) en Tcheser Holmes (drums) die er vlak nadien optraden. Irreversible Entanglements was geboren, de wereld een geweten schoppen hun doel, hun titelloze debuut uit 2017 hun eerste call to arms.    

In de jaren sinds hun debuut is het racisme in de Verenigde Staten nog ongegeneerder aan de oppervlakte gekomen. Het mag dan ook niet verbazen dat deze Who Sent You? weer een vlammende aanklacht is geworden. “At what point do we stand up?”, vraagt Ayewa ergens in openingsnummer “The Code Noir / Amina”. Dat nummer — waarvan de titel refereert aan een decreet ten tijde van Lodewijk XIV dat de omgang met zwarte slaven regelde — gaat over de blijvende discriminatie in de deep south en stelt de vraag wanneer dat eindelijk niet meer gepikt zal worden. “At the breaking point? / At the point of no return?” beantwoord ze haar eigen vraag met een bijkomende vraag. De moord op Gurley (“Who Sent You – Ritual”), de perfide invloed van religie (“Blues Ideology” met de geweldige regel “The pope must be drunk”), het zijn allemaal thema’s die Ayewa hier met haar vlijmscherpe pen aan de kaak stelt. 

De band vertrekt vanuit de improvisatie bij het schrijven van de nummers. Het resultaat is een album vol furieuze muziek, en dan gaat het niet over een furie die het moet hebben van het volume. Het is de urgentie die uit elke track, uit elk woord spat die maakt dat deze Who Sent You? als een mokerslag binnenkomt. De withete blazers in het titelnummer, de pulserende bas van Stewart op “No Mas” of het groovende “Bread Out Of Stone” maar ook de rustpunten als in het oog van de storm. Het album sluit geen compromissen, maar is desondanks verrassend toegankelijk.

We leven in tijden waarin potentaten hun kans schoon zien om meer macht naar zich toe te trekken, waarin populisten triomferen, waarin een pandemie de zwakkeren ongemeen hard raakt. Tijden waarin de wereld nood heeft aan bands als Irreversible Entanglements, die als een kanarie in de koolmijn het dreigende gevaar blootleggen. Zeker als ze dat doen met straffe platen als deze Who Sent You?

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in