IncarNations. African Art as Philosophy

Het zomert bij Bozar in Brussel. In het voorjaar reflecteerde men over het verre verleden van voorlopers van de Renaissance uit onze contreien met Bernard van Orley en Pieter Bruegel. Voor de zomertentoonstellingen trekken ze de kaart van ‘Renaissance 2.0’ waarbij hedendaagse kunst centraal komt te staan. Reislustige bezoekers worden in een eerste grote zomertentoonstelling meegetroond naar Afrika.

IncarNations. African Art as Philosophy trekt kriskras door het Afrikaanse continent langs de voormalige slaven-, handel- en migratieroutes. Bozar vroeg aan de van oorsprong Zuid-Afrikaanse kunstenaar Kendell Geers om een selectie te maken uit de collectie van kunstverzamelaar Dokolo. Om de insteek te begrijpen is het nodig de achtergrond te kennen van Kendell Geers. Geboren in een blank Zuid-Afrikaans gezin in 1968 loopt hij als jongere thuis weg en sympathiseert hij met de anti-apartheidsbeweging. Hij bouwt een internationale carrière uit rond dit thema en woont sinds begin de jaren 2000 in Brussel. Niet verwonderlijk neemt hij dan ook een ‘afrocentrisch standpunt’ in.

Geen sprake dus van een eenzijdige westerse blik op de ontwikkeling van het Afrikaanse bewustzijn. De expo dient eerder opgevat te worden als een spirituele trip waarbij de bezoeker door een Afrikaans masker kijkt om de juiste ervaring op te roepen. Geen wonder dat in elke zaal een authentiek Afrikaans masker tot reflectie noopt.

Geers kan uiteraard zijn achtergrond – en dus zijn eigen filter – niet verloochenen. De eerste zalen zoomen duidelijk in op de slavenproblematiek van Afrika, op de confrontatie tussen het westen en de oorspronkelijke Afrikaanse bevolking en op de strijd tegen Apartheid in Zuid-Afrika. Geers verheerlijkt deze strijd en neemt als stelling aan dat ze alleen maar succesrijk kon zijn doordat ze geweld nooit hadden afgezworen. Verderop wordt de dialoog echter opengetrokken. Meer en meer aspecten rond voorouderverering, oude rituelen, … leiden tot een veel genuanceerder beeld.

De expo valt zeker ook op door de aparte inkleding en scenografie. Elke zaal staat volgestouwd met talloze spiegels die ervoor zorgen dat elk object vanuit talloze posities gereflecteerd wordt. Een doordenker van Geers en een weergave van het situationisme in de kunst. De positie van waaruit men kijkt bepaalt het gevoel. Op de grond een stratenplan van Kinshasa als rode draad. Het behangpapier werd dan weer ontworpen op basis van de Ashanti-traditie.

Doorheen de vele zalen vol met reflecties rond Afrikaanse maskers en eeuwenoude tradities, duikt de centrale vraag op: hoe kan de religie van de bezoeker opzij gezet worden om werkelijk terecht te komen bij de essentie van de Afrikaanse kunst?

Niet zelden wordt er geprovoceerd, steeds wordt er echter ook genuanceerd. En soms worden de rollen omgekeerd, zoals wanneer een Afrikaanse kunstenaar reflecteert over het fenomeen Auschwitz.

De bezoeker komt als verfrist uit deze tentoonstelling. Hij gaat er binnen met zijn eigen vooroordelen en hij komt buiten met een pak nuance. Van wester-centrisch over afro-centrisch naar wereld-centrisch.

IncarNations. African Art as Philosophy loopt nog tot 6 oktober 2019 in Bozar Brussel.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in