Le Jeune Ahmed

Een derde Gouden Palm zat er deze keer niet in, maar de gebroeders Dardenne haalden wel de prijs voor Beste Regie binnen op het recente filmfestival van Cannes. Sinds hun eerste grote winst, de Gouden Palm voor Rosetta in 1999, kozen de broers ervoor om zichzelf niet steeds opnieuw heruit te moeten vinden. In plaats daarvan gingen ze resoluut voor een verdieping van tal van sociale thema’s,  gaande van werkloosheid (Rosetta; Deux Jours, Une Nuit) tot kinderverwaarlozing (L’Enfant, Le Fils). Opvallend hierbij is dat hun camera vaak inzoomt op een jongere die te vroeg geconfronteerd wordt met en gemanipuleerd wordt door, de politieke en sociale agenda van de volwassenen uit zijn omgeving.

In Le Jeune Ahmed, de nieuwste van de Dardennes, volgen we het wedervaren van de 13-jarige Ahmed. De toon wordt in de eerste minuten van de film al gezet wanneer de tiener weigert zijn bijlesgeefster een hand te geven omdat zijn geloof hem dat verbiedt. Wat vroeger vertrouwd overkwam – de film maakt duidelijk dat Ahmed en Ines elkaar al jaren kennen – is nu een bedreiging. Ahmed voelt zich vaak onrein en de Dardennes illustreren dit door repetitieve scènes waarin de jongeman zich ritueel wast voor het gebed. ‘Het Grote Gevaar’ in de film is niet een of andere gemaskerde fundamentalist die zijn volgers toespreekt in kundig gemonteerde Youtubefilmpjes, maar de lokale imam die in de buurt een kruidenierszaak uitbaat. Hij indoctrineert de jongen op een perfide manier en buit Ahmeds bewondering voor zijn oudere neef, die gesneuveld is in de jihad tegen het Westen, op een handige manier uit. Als Ahmed, onder invloed van de imam, een daad stelt die hem uiteindelijk in een jeugdinrichting doet belanden, is het hek helemaal van de dam. Zijn extremisme wordt echter pas echt op de proef gesteld wanneer hij totaal onverwacht met de liefde wordt geconfronteerd.

Het ligt niet in de aard van de Dardennes om hun personages te beoordelen, laat staan te veroordelen. Ook in Le Jeune Ahmed is dit niet het geval. Ahmed is best een leuke jongen met goede ouders, die helaas de verkeerde man heeft ontmoet. Waar de broers wel een steek laten vallen, is in het deradicaliseringstraject dat de jongen moet volgen. Dat verschilt eigenlijk weinig van het traject van andere niet-extremistische delinquente jongeren. We zien scènes waarin hij helpt op een boerderij, korte gesprekjes met een psycholoog en zijn groeiende toenadering tot een meisje. Op de vraag hoe je kan doordringen in de geest van een fundamentalistische dertienjarige krijg je geen antwoord. Zijn begeleiders bekijken de jongen vooral vanuit een criminele invalshoek met het oog op een heling tussen dader en slachtoffer. De fundamentalistische moslimcontext wordt minder uitvoerig tegen het licht gehouden. Ahmed zelf is ook een gesloten boek waardoor de film in medias res eindigt. Het kan nog alle kanten uit.

In tegenstelling tot hun vorige film La Fille Inconnue kiezen de Dardennes opnieuw voor een duidelijk afgelijnd sociaal thema. Dat doet deugd, want de broers wilden zich absoluut herpakken na het falen van die rolprent. “Ik denk dat we niet kritisch genoeg waren voor onszelf. Het scenario stond eigenlijk nog niet helemaal op punt, maar we dachten dat we de gebreken tijdens het draaien en in de montage wel zouden wegwerken. Dat is ons niet gelukt”, bekenden de twee onlangs in een interview. Het is opnieuw een film die met veel compassie en mededogen kijkt naar zijn hoofdpersonage. Om die reden alleen al, zijn en blijven ze een verfrissing in een wereld die steeds verder radicaliseert en waarin de sociale welvaartstaat, waar we sinds de Verlichting naar streefden, vandaag als een blok aan het been wordt ervaren. Het is dan ook jammer dat de cineasten niet volledig slagen in dit portret van een geradicaliseerde jongere. Pasklare antwoorden hadden we niet verwacht, wel een hoofdpersonage waar we iets meer voor kunnen voelen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in