GAO XINGJIAN. Retrospectieve :: Museum van Elsene, Elsene

“Reality is myself, reality is only the perception of this instant and can’t be related to another person”. GAO XINGJIAN is een retrospectieve over een man die schilderen en schrijven ziet als een manier om zichzelf te bevrijden, maar in de loop van het proces de rest van de wereld ontroert.

Chinees-Frans kunstenaar Gao Xingjian is een allround artiest met vakkennis binnen de literatuur, cinema, beeldende kunsten en het theater. Zijn poëtische quotes vormen ondertitels bij zijn schilderijen, net zoals zijn schilderijen de decors kunnen zijn van zijn films of theaterstukken en die op hun beurt een visualisering van zijn literatuur. Herkenbaar is de quasi monochrome stroom aan grijstinten, het gebrek aan kleuraccenten en de minimale inbreng van de hand van de kunstenaar. Het lijkt alsof enkele toevallige vlekken een eigen leven zijn gaan leiden op het witte blad en zo uitgegroeid zijn tot mensen, vogels of wolken. Het is pas wanneer het overzicht op een afstand ingeruild wordt door een dichter bekijken van de papieren dat de ‘toevalligheden’ en de ‘ruis’ duidelijke details blijken te bevatten en misschien toch niet zo toevallig zijn.

De inhoudelijke, rode draad doorheen de selectie van werken lijkt ‘pijn en weemoed’ te zijn; maar van het type eenzaamheid dat ook met rust en vrijheid wordt geassocieerd. De natuur, de lucht en de zee die terugkomen op bijna elk werk worden versterkt in hun uitstraling door de toevoeging van vogels of menselijke figuren. Opvallend is het feit dat werken waarop geen enkele vorm van leven te zien is, al snel in vlekkerigheid vervallen en de gefungeerde, slimme en aantrekkelijke toevalligheid lijkt te verschuiven naar nonchalance. Het is de vrouw in de schaduwjas op “In de Wind” bijvoorbeeld die alle aandacht naar zich toe trekt terwijl ze loopt over wat een strand lijkt, naar wat een zon of een maan lijkt. Om maar te zeggen dat het de figuratie is die de abstractie tot zijn recht doet komen.

Men kan zich de vraag stellen of zo veel werken met gelijkaardige thema’s, gelijkaardige techniek en gelijkaardige effecten en bedoelingen niet eerder gewenning en de sfeer van een monotoon slaapliedje opwekken, dan wel interesse. Zeker ook aangezien de muren van het Museum van Elsene maagdelijk wit geschilderd zijn en enkel de vloer met houten planken een beetje kleur in het geheel brengt. De vergelijking kan hier voorzichtig gemaakt worden met Mark Rothko, schilder van atmosferische, abstract expressionistische werken. Hoewel het in zijn oeuvre niet aan kleur ontbreekt, is het effect dat hij wil creëren vergelijkbaar. “Een beeld leeft maar in relatie tot een ander, zich uitstrekkend en ontplooiend in de ogen van de oplettende kijker. Het sterft door de omgekeerde aanpak.”, zei Rothko ooit. Hij was ervan overtuigd dat zijn werken hun bedoelde effect enkel bereiken wanneer ze vergezeld van elkaar in ruimte worden geëxposeerd waar verder geen andere kunstenaars vertegenwoordigd zijn. Hetzelfde lijkt het geval voor Gao Xingjian, die door zijn grillige techniek en gefungeerde toeval van Chinese inktdruppels een vibratie door de ruimte laat gaan die van schilderij naar schilderij hopt tot hij bij de toeschouwer aankomt. In plaats van een retrospectieve met verschillende titels aan de muren, gaat het opeens over een retrospectief totaalkunstwerk.

Het Museum van Elsene kiest er steevast voor het campagnebeeld voor het laatst te bewaren. “Het wachten” onderscheidt zich van de rest van het oeuvre door een figuur te tonen dat niet langer onderweg is. De antropomorfe inktvlekjes lijken steeds te worstelen met het willen maar niet kunnen; een einddoel hebben maar niet vooruit geraken. “Het wachten” is, hoewel tien jaar eerder geschilderd, in dat opzicht een vervolg op “In de Wind”. Het is het einde van een worsteling of een rustpauze om de situatie op te meten.

GAO XINGJIAN. Retrospectieve is een nauwlettend berekende en mooi uitgebalanceerde tentoonstelling die de kijker geeft wat hij verwacht. Geen grote verrassingen, contrasten of choquerende experimenten maar een louterende totaalervaring waar het adembenemende campagnebeeld als geen ander representatief voor is.

GAO XINGJIAN. Retrospectieve loopt nog tot 31 mei in het Museum van Elsene.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in