The Disappearance of Eleanor Rigby

We zouden het temidden van al dat interstellair geweld, krachtmetingen tussen goden en koningen en een oorlog tussen vijf legers tegelijkertijd al eens durven vergeten, maar cinema kan ook gewoon eenvoudig zijn. Een vrouw, een man, een tragedie. Een film. Of zijn het nu twee films? Of drie, met de knip-en-plakversie erbij? Oké, misschien is The Disappearance of Eleanor Rigby toch niet zo simpel als eerst gedacht.

Het verhaal van Eleanor Rigby (Jessica Chastain) en haar man Conor Ludlow (James McAvoy) wordt namelijk in twee full length features uit de doeken gedaan. Een vanuit haar perspectief en een vanuit het zijne, Her en Him dus. Daarnaast heeft regisseur en scenarist Ned Benson (die hiermee trouwens zijn debuut aflevert) recent nog een derde versie gemaakt, Them, waarin hij de twee eerdere films door elkaar monteert en daarmee in totaal een dik uur film op de cutting room floor laat liggen. Zonder de ingekorte versie gezien te hebben lijkt ons dat een vreemd idee. Een groot deel van de kracht van Eleanor Rigby zit ‘m namelijk in die tweestemmigheid.

Eleanor en Conor zijn al een jaar of zeven samen, maar na de dood van hun pasgeboren zoontje gaat het bergaf. Eleanor belandt in een depressie, Conor voelt zich machteloos en gefrustreerd omdat hij zijn vrouw niet kan helpen. Tot Eleanor beslist dat het koppel een time-out nodig heeft en ze spoorslags uit hun appartement verdwijnt – om bij haar ouders in te trekken, maar dat vertelt ze Conor niet. Terwijl die laatste zijn leven nu helemaal uit elkaar ziet vallen, probeert Eleanor de brokken van het hare te lijmen door een nieuwe start te maken. Helaas, zoals Conor terecht opmerkt, bestaat er geen ‘from scratch’ – opnieuw beginnen behoort jammer genoeg niet tot de mogelijkheden.

Benson wil duidelijk niet het zoveelste doorsnee drama afleveren en maakt van Eleanor Rigby dan ook een integer en genuanceerd verhaal over rouwen en volwassen worden. Op een heel ander niveau is de film dan weer een meditatie over het geheugen en de betekenis van herinneringen. De scènes die Conor en Eleanor samen beleven (en die dus in beide films zitten) verschillen subtiel in de verschillende versies. Zowel kleine details, de kledij van de personages, als grote – hun tekst – verschillen naargelang het perspectief. Op het eerste zicht misschien verwaarloosbare verschillen, maar naarmate de film vordert wordt door dit trucje duidelijk dat de communicatiekloof tussen Eleanor en Conor groter is dan gedacht.

Het opdelen van het verhaal in twee verschillende films is dus meer dan een narratieve kunstgreep. De verschillen tussen beide films gaan trouwens verder dan een handvol veranderingen in het script. Benson is er in geslaagd om twee totaal verschillende films af te leveren. Zowel thematisch als qua stijl verschillen Conors en Eleanors versie op heel significante punten van elkaar. Zo zien we hoe Conor vooral troost zoekt bij zijn vriendengroep terwijl Eleanor vooral binnen haar familie wil herstellen, waarbij de omgang met haar jonge neefje belangrijk is. Ook de structuur van de films verschilt naargelang het perspectief: Conor vertelt de dingen rechtlijnig en rationeel, coherent – Eleanor meandert meer, durft zich al eens in een flashback te verliezen. Visueel keert dit terug: Conors film ziet er koel en rationeel uit, die van Eleanor veel warmer, veel poëtischer – zo kleeft de camera veel dichter op haar en maakt Benson al eens gebruik van fades die het geheel een wat zachtere feel geven.

Die gelaagdheid maakt dat Eleanor Rigby erg literair aanvoelt. De film had net zo goed een roman kunnen zijn: subtiel, gelaagd, vol betekenissen die zich pas bij een tweede of zelfs derde keer kijken prijs geven. Het uitstekende script zit vol prachtige dialogen die door de acteurs met een fenomenale naturel uitgesproken worden. Het acteerwerk is hier dan ook van het hoogste niveau. Vooral ook omdat de acteurs in de scènes die in beide films terugkomen kleine nuances in hun spel aanbrengen, waardoor andere kanten van hun persoonlijkheden naar voren komen. Daarbovenop weten McAvoy en Chastain als geen ander hoe ze met één gelaatsuitdrukking een heel scala van emoties kunnen vatten. Ook de bijrollen zijn mooi uitgewerkt. Zo krijgen we straffe prestaties van Eleanors ietwat bittere professor (Viola Davis), haar zus Katy (Jess Weixler) en Conors vader Spencer (Ciarán Hinds). En dan vergeten we nog bijna dat er ook nog topacteurs als William Hurt en Isabelle Huppert in de film rondlopen. De sterke acteerprestaties zorgen ervoor dat de film niet ten onder gaat aan zijn eigen ernst; ondank het heftige onderwerp is er plaats voor humor en zelfrelativering. Opnieuw heel subtiel: geen dijenkletsers hier, wel een vorm van milde prutsers-onder-elkaar-ironie.

Benson kan zich met dit debuut zonder moeite meten met grote dramaregisseurs als Mike Nichols (Closer) en James Gray (Two Lovers). Hij levert een dijk van een film af die het verdient om telkens opnieuw bekeken te worden. Fijnzinnig, gelaagd, vakkundig in beeld gebracht en sterk geacteerd. Een prachtig debuut dat veel belooft voor Bensons verdere carrière én een fenomenaal begin van 2015.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in