Tempels, forten en paleizen. 2000 jaar Indische architectuur :: 30CC Leuven

Niemand kon in 2013 naast India kijken in het Belgische cultuurlandschap. Het immense land stond immers centraal bij Europalia. Vele interessante tentoonstellingen gooiden ons beeld van het subcontinent overhoop. In het Leuvense cultuurcentrum 30CC aan de Romaanse Poort focussen ze voor hun bijdrage aan Europalia op de architectonische bijdragen die er vanuit het Indische erfgoed naar Europa overkwamen. Of was het omgekeerde eerder het geval ?

Vermoedelijk kon er geen contrastrijker plaats in heel Leuven gevonden worden om de tentoonstelling Tempels, forten en paleizen. 2000 jaar Indische architectuur te huisvesten dan de Kapel aan de Romaanse Poort. Pal in een symbool van het westerse christendom, een tentoonstelling opstarten over een subcontinent van een miljard mensen, een subcontinent dat gedomineerd wordt door religies zoals hindoeïsme en boeddhisme. Alhoewel, wie de tentoonstelling grondig tot zich laat doordringen, zal ervan overtuigd raken dat er veel meer verbanden tussen de plaatsen voorhanden zijn dan eerst gedacht.

De allereerste bedoeling van de Indische curator S. Doshi is immers aan te tonen hoe de lange culturele traditie van de huidige staat India beïnvloed wordt door de verschillende godsdiensten en culturen die er in de loop der eeuwen via de intocht van allerlei volkeren wortel hebben geschoten en
zich vermengd hebben op het vlak van architectuur. En jawel, één van die godsdiensten was het westerse christendom, dat zijn sporen al lang voor de kolonisering door de Britten had nagelaten.

De tentoonstelling is zeer sterk thematisch en overzichtelijk opgebouwd. Ze bestaat uit zes secties die gegroepeerd opgesteld staan met telkens een aantal grote foto’s per monument, de nodige uitleg op het vlak van soorten religie en cultuur die aanleiding hebben gegeven tot de bouw ervan, aangevuld met de nodige architectonische verduidelijkingen. De zes secties staan afgescheiden en lopen ook chronologisch verder naast elkaar. De teksten zijn in het Engels neergepend naast de foto’s maar er is een perfecte vertaling in het Nederlands gratis ter beschikking in de vorm van een brochure. De panelen vormen op die manier een harmonieus geheel met het interieur van de kapel. Aangepaste achtergrondmuziek uit India geeft nog een extra accent aan deze duidelijk gewilde sfeer van hegemoniteit en samenhang. Niets is de organisatoren belangrijker dan aantonen dat de evolutie één doorlopende rode lijn is doorheen de geschiedenis.

De geschiedenis van de verstedelijking van India begint immers al in de prehistorie, veel vroeger dan bij ons, met mythische maar echt bestaande steden zoals Lothal en de bedevaartplaats Varanasi. Handelsroutes vormden vaak een basis voor de bouw van steden, maar het voorbeeld van het ontstaan van New Delhi in 1911 geeft aan dat ook de kolonisatoren een impuls gaven aan de architectuur. Na deze eerste sectie, komt in een tweede sectie de veelheid aan impulsen vanuit religie op architectuur aan bod, door een overzicht van belangrijke heiligdommen zowel voor hindoes, boeddhisten en sikhs, met als mooi typebeeld hun Gouden Tempel in Amritsar in de Punjab. Op de begeleidende teksten vindt men telkens kort en bondig maar gevat de uitleg over de geschiedenis en de bedoeling.

De overgang naar de sectie over de monumenten loopt vlot waarbij verduidelijkt wordt hoe astronomie en hang naar het paradijs terug te vinden waren in alle religies via de bouw van dergelijke monumenten. Niemand kan voorbij aan wat aan westerlingen vaak verkeerdelijk voorgehouden wordt als het hoogtepunt van de Indische bouwkunst, de periode van de Mogularchitectuur met steden zoals Fatehpur Sikri en het grafmonument van Akbar. De situering qua architectonische onderbouw verduidelijkt waarom dit wat onterechte stereotype ontstaan is.

De intrede van de moslimveroveraars vormde een keerpunt in de geschiedenis, eerst binnensluipend via het noorden, waar ze in 1193 de oudste moskee van het subcontinent bouwen, en daarna verdiepend via onnoemelijke strijdtonelen met de oude koninkrijken in de eeuwen die daarop volgen. Scherp gesteld wordt vooral de vaststelling dat de meest typische monumenten van de islam ontstaan zijn uit die strijd tussen religies, alsof er een soort afzetten tegen aan de basis lag.

Maar nog fundamenteler voor de hedendaagse bouwstijlen in India blijkt de komst van de Europeanen vanaf de 16e eeuw te zijn. In enclaves zoals Goa lieten de christenen hun kloosters achter, de Britten bouwden een heel eigen stadhuis in Mumbai in 1820, en lieten verder hun visitekaartje achter via de bouw van paleizen, stations en musea. De vermenging van de stijlen werd hier hét kenmerk, het was zeker geen opdringen van een westerse stijl. De synthese volgt in de laatste sectie waarin het moderne India haar eigen stijl weet te ontwikkelen voornamelijk na de onafhankelijkheid in 1947. Van typische eigen cinemazalen, over het aantrekken van Le Corbusier om in 1960 in Chandigarh een nieuwe hoofdstad voor de Punjab te bouwen, tot een architectonisch hoogstandje zoals de Rajiv Gandhi Bridge over de baai in Mumbai.

Nog tot 15 januari in de Kapel aan de Romaanse Poort van 30CC. Maandag van 18 uur tot 23 uur, van Dinsdag tot en met Vrijdag van 8 uur tot 23 uur. Zaterdag van 8 uur tot 18 uur.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in