Anna Karenina

Bijna anderhalve eeuw na het verschijnen van Tolstojs monumentale roman Anna Karenina blijft de kroniek van een obsessieve en verboden liefde tussen de gehuwde Anna en de ravissante legerofficier Graaf Vronski tot de verbeelding spreken. De oudste verfilming van de roman dateert alweer van 1914, waarna Hollywoodstarlets als Greta Garbo en Vivien Leigh zich in de jaren ’30 en ’40 waagden aan een vertolking van de enigmatische Russische dame. Met wisselend succes doen anno 2012 Brits regisseur Joe Wright en Keira Knightley – die voor de derde keer samenwerken – op hun beurt een poging om de romanklassieker tot leven te brengen.

Het verhaal van Anna Karenina (Keira Knightley) speelt zich af aan het einde van de negentiende eeuw, ten tijde van het keizerlijke Rusland. De Russische aristocratie heeft haar positie aan de top versterkt en strakke omgangsregels dicteren de maatschappij. Wanneer de gehuwde Anna de viriele Alexis Vronski ontmoet (een blonde Aaron Taylor ‘Kick Ass’ Johnson) – in alles het tegenovergestelde van haar stugge, moreel superieure man – kan ze niet weerstaan aan zijn aantrekkingskracht. Door het publieke karakter van hun affaire zet Anna haar positie als vrome en gerespecteerde vrouw binnen de Russische samenleving op het spel. Veroordeeld tot een positie als paria en getormenteerd door de afwezigheid van haar zoon zakt Anna steeds verder weg in waanzin en destructief gedrag. Door de noodgedwongen keuze tussen haar liefde voor Vronski en haar maatschappelijke standing komt haar relatie met Vronski onder druk te staan. Analoog met de desastreuze verhouding tussen Vronski en Anna ontvouwt zich de ontluikende liefdesgeschiedenis tussen de hoofse landeigenaar Konstantin Levin, een vriend van Anna’s broer en bon vivant Oblonski, en de jonge Kitty.

In vergelijking met eerdere adaptaties kan je Wrights postmoderne versie bezwaarlijk conventioneel noemen. Het grootste gedeelte van de film speelt zich op en rond een toneel af, met het filmpubliek in de rol van toeschouwer. Op visueel vlak bevinden Wright en de zijnen zich op topniveau wanneer de personages met hun prachtige kostuums doorheen het geënsceneerde decor voortbewegen als zwevende marionetten en decorstukken in elkaar overgaan als was de wereld één aansluitende scène. Zowel de musicalachtige openingssequentie als de scènes in de danszaal vormen een wervelende lust voor het oog dankzij Wrights long takes en de fascinerende choreografie van de Belg Sidi Larbi Cherkaoui. En ook componist Dario Marianelli – net zoals Knightley aan zijn derde samenwerking met Wright toe – vindt met zijn soundtrack de juiste toon.

Hoewel budgettaire overwegingen aan de basis lagen van de keuze om de scènes in Sint Petersburg en Moskou in een theatercontext te plaatsen, komt het de film zeker ten goede. Het theater als metafoor voor de schijnheilige façade van de Russische aristocratie wordt op een creatieve manier tegenover de authentieke wereld van het Russische platteland geplaatst. Het verstikkende van de morele standaarden van de high society is bovendien haast zinnelijk voelbaar; verstilde blikken keren zich vernietigend en veroordelend naar Anna, roddels worden versterkt door de ruimte en de beleefde omgang met Anna wordt opgeschort door haar overspelige gedrag.

In contrast met het kunstmatige van de steedse omgeving valt op het platteland iedere opsmuk weg ten voordele van een naturalistische cameravoering. Tegengesteld aan de emotionele rollercoaster waarin Anna en Vronski zich bevinden, beleven de goedaardige Kitty (een wederom sprankelende Alicia Vikander) en – Tolstojs alter ego – Levin een oprechte en meer ingetogen liefde. De dramaturgische metafoor wordt met andere woorden verlaten voor het realistische decor van het Russische platteland (de enige scènes die ook effectief in Rusland gefilmd zijn).

Maar hoe ervaren Wright ook is in de divisie literatuurverfilmingen – Pride and Prejudice en Atonement waren meer dan verdienstelijk – een vertaling van een bijna duizend pagina’s tellende roman vereist wel wat meer dan enkele virtuoze stilistische hoogstandjes. Toegegeven, de majestueuze wisselende decorstukken, fantasierijke scèneovergangen – de schaatspiste die plots verschijnt en de paardenrace op het toneel zijn filmische hoogtepunten –, en prachtige long takes zijn indrukwekkend en bij momenten erg inventief, maar kunnen niet verhullen dat het Anna Karenina aan diepgang en dramatische spanning ontbreekt. Bovendien valt het opwindende tempo dat tijdens de openingssequentie aanwezig is als een sputterende motor stil naarmate Anna ten prooi valt aan krankzinnigheid en een door een morfineverslaving getroebleerde depressie.

Nochtans weet Knightley zonder theatrale overdrijving – iets waaraan ze zich bijvoorbeeld in A Dangerous Method helaas wel schuldig maakt – het woelige temperament en het drukkende geweten van Anna te vertolken. Ook Matthew Macfadyen is bijzonder vermakelijk als de schuinsmarcherende broer van Anna en weet perfect het ritme van het begin van de film te belichamen. Het meest ‘Russisch’ aandoend daarentegen is de vertolking van Jude Law die de stugge Karenin belichaamt als een aan de oppervlakte emotioneel onderkoelde man die lijdzaam toeziet hoe zijn vrouw verslingerd raakt aan de knappe Vronski.

Anna Karenina is een demonstratie van Wrights talenten als regisseur, maar niet als begenadigd verhalenverteller. Visueel vertoon primeert immers boven inhoud, waardoor je uiteindelijk als kijker te weinig meeleeft met de lotgevallen van de wankelbare Anna. Wat een contrast met het boek dat – althans in onze herinnering – veel langer bleef nazinderen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in