Jagten

Er zijn veel artiesten met een soort Peter Pan-syndroom – een angst dat, naarmate ze ouder worden, hun latere werk de frisheid en energie van hun eerste creaties ontbeert. Vaak is dat ook terecht: hoe hard Danny Boyle ook probeert, een film van het kaliber Trainspotting zit er niet meer in, en de hoop dat Brian De Palma ooit nog eens een The Untouchables uit zijn mouw schudt, hebben wij inmiddels volledig opgegeven. Gelukkig zijn er ook regisseurs die bewijzen dat het tegendeel ook mogelijk is: Felix van Groeningens films worden steeds strakker en beter, en Pedro Almodóvar heeft in Hable Con Ella en La Piel Que Habito al laten zien dat een meer ingetogen aanpak minstens even kwalitatieve resultaten oplevert als zijn bevlogen manier van werken van dertig jaar geleden. We weten echter nog niet helemaal in welke categorie we Thomas Vinterberg moeten indelen: zijn nieuwste film had enerzijds wel wat van het vuur van het revolutionaire Festen kunnen gebruiken, maar gaat anderzijds veel dieper dan ’s mans beroemde en beruchte doorbraakfilm. U gaat het best zelf eens uitvogelen, want na Jagten bent u hoe dan ook alweer een intense filmervaring rijker.

Die intensiteit is echter nog niet aanwezig wanneer we worden voorgesteld aan Lucas (Mads Mikkelsen), een aimabele kleuterleider die het moeilijk heeft met zijn echtscheiding en vooral het hoederecht over zijn zoon Marcus (Lasse Fogelstrøm). Hij woont in een klein Deens dorpje, waar hij graag gezien wordt: de kleuters vinden hem al even fantastisch als de assertieve en amoureuze immigrante Nadja (Alexandra Rapaport) en in de weekends laat hij zich graag gaan met een groep oude kameraden, waaronder zijn boezemvriend Theo (Thomas Bo Larsen). Wanneer een kinderlijke en onzinnige uitspraak van Klara (Annika Wedderkopp), Theo’s dochter van een jaar of vijf, wordt geïnterpreteerd als een beschuldiging van kindermisbruik aan het adres van Lucas, is het echter hek van de dam: Lucas wordt door de hele gemeenschap persona non grata verklaard en ziet zijn hele leven imploderen. Enkel zijn zoon en diens peter Bruun (Lars Ranthe) steunen hem nog.

Die plot zou de perfecte basis kunnen vormen voor het type psychologische thriller dat draait rond de vraag of en waaraan het hoofdpersonage al dan niet schuldig is (zo’n film werd trouwens ooit al gemaakt met het verdienstelijke, en eveneens Deense Anklaget), maar daarin is Vinterberg niet geïnteresseerd. In een film die zowat de antithese is van Festen – herinner u hoe Ulrich Thomsen daar zijn vader tijdens diens verjaardagsfeest beschuldigde van jarenlang kindermisbruik – wordt er geen spatje twijfel gelaten over de schuldvraag: Lucas staat recht in z’n schoenen. Die ingreep is een klein beetje een tweesnijdend zwaard: alvorens uit te monden in fantastische en ongelooflijk beklijvende tweede helft, zorgt ze voor een lange en vaak erg geconstrueerde opbouw, waarin je van sommige scènes of personages aanvoelt dat ze in de film zijn geschreven om de juiste hoeveelheid problematiek te creëren. Vooral de nogal houterige rol van Grethe (Susse Wold), de kleuterleidster wiens misinterpretatie alles in gang zet, is in dat bedje ziek.

Vandaar dat de (schijnbaar) spontane opvolging van gebeurtenissen en de al even spontane manier van filmen die Festen de filmannalen in schreven, met momenten wel welkom waren geweest in Jagten. Ook bij het begin van de korte epiloog bekruipt je immers het gevoel dat de situatie eerder vanuit Vinterbergs pen is ontstaan dan als gevolg van al het voorgaande – een klein euvel dat gelukkig wordt rechtgetrokken in een krachtig slot. Want, al ons muggenziften daargelaten, kunnen ook wij niet anders dan besluiten dat Jagten wel degelijk onder je huid kruipt. Ook al hanteert Vinterberg tegenwoordig dan wel een meer conventionele cameravoering, hij trekt je als kijker nog steeds in de film, door zijn personages dicht op de huid te zitten en hun wanhoop en vertwijfeling in rake close-ups vast te leggen.

Die wanhoop en vertwijfeling worden overigens werkelijk fantastisch geïncarneerd door Mads Mikkelsen. Het cv van de Deense acteur, die overigens bijzonder elegant tussen Europa (Pusher, Adam’s Apples, After The Wedding) en Hollywood (Casino Royale) laveert, oogde al behoorlijk indrukwekkend, maar in Jagten bereikt malle Mads een nieuw hoogtepunt. Dat Mikkelsen in Cannes reeds een bekroning voor deze prestatie mocht afhalen, is geen klein beetje onterecht: de manier waarop Lucas kraakt wordt zo zorgvuldig door de acteur opgebouwd, dat zijn zeldzame uitbarstingen niet alleen volkomen logisch zijn, maar bovendien ook heviger dan je voor mogelijk acht. Waarbij we ook niet mogen vergeten dat de man aardig weerwerk krijgt van Thomas Bo Larsen, die uitermate sterk is als de vader die het diep vanbinnen toch een heel klein beetje moeilijk heeft om de vermeende misbruiker van zijn dochter te zien wegkwijnen. De rol van die dochter wordt overigens bewonderenswaardig nuchter gespeeld door de kleine Annika Wedderkopp.

Waarmee we maar willen zeggen dat noch de personages, noch de handeling van Jagten je onberoerd laten, zeker niet wanneer de psychologische terreur echt begint. Vanaf het moment dat Lucas officieel onschuldig wordt verklaard, komt Vinterbergs film pas echt op scherp te staan, om je tot aan de epiloog niet meer los te laten. Een beschuldiging van dit kaliber wis je immers niet zomaar uit, en de tweede helft van Jagten wordt gepenetreerd door een sfeer van angst, wantrouwen en terreur. Zowel Lucas als de kijker beseffen dat er geen catharsis mogelijk is, en dat besef culmineert uiteindelijk in een betrekkelijk simpele, maar o zo geweldige climax tijdens de plaatselijke kerstviering.

Dat Jagten je niet van bij het begin bij je nekvel grijpt en iets te nadrukkelijk is in de uiteenzetting van de hele situatie, willen we de film omwille van zijn krachtige tweede helft dan ook best vergeven. Veertien jaar na onthaald te zijn als het wonderkind van de Deense cinema, zit Thomas Vinterberg immers eindelijk terug op niveau: de tegendraadsheid van Festen mag dan wat zijn weggeëbd, de emotionele impact is in Jagten alleen maar toegenomen. En dat resulteert in minstens even krachtige cinema.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in