Under the Hawthorn Tree

Beweren dat China zich wel eens bezondigt aan censuur – de verbannen kunstenaar Ai Weiwei, verwijderde Google-zoekmachine en afgeranselde VRT – journalist Tom Van de Weghe indachtig – zou een understatement van jewelste zijn. Ook Chinees filmmaker Zhang Yimou – opgegroeid tijdens het schrikbewind van dictator Mao – weet wat een criticus van China lijden kan. Zowel debuutfilm ‘Het Rode Korenveld’, als opvolgers ‘Raise The Red Lantern’ en ‘Ju Dou’ – allen sublieme historische melodrama’s – werden aanvankelijk verboden door de Chinese overheid. Met zijn in binnen- en buitenland weergaloos succesvolle Wuxia – films ‘Hero’, ‘House of Flying Daggers’ en ‘Curse of the Golden Flower’ is Yimou echter getransformeerd van geboycotte oproerkraaier naar nationale trots en lievelingetje van de Chinese overheid (in 2008 verzorgde de regisseur de megalomane openingsceremonie van de Olympische Zomerspelen). Met ‘Under The Hawthorn Tree’ – gebaseerd op een Chinese bestseller – laat Zhang Yimou de zorgvuldig gestileerde, kleurrijk acrobatische gevechtsfilms voor wat ze zijn en lijkt hij terug te keren naar het integere begin van zijn filmcarrière.

‘Under The Hawthorn Tree’ gaat over de liefde tussen twee jongeren tegen de achtergrond van een, op zijn zachtst gezegd, turbulente episode uit de Chinese geschiedenis. Centraal staan Jing en Sun die tijdens de Culturele Revolutie – Mao’s communistische cultuurpolitiek – in de jaren 60 verliefd worden op elkaar. Jing ontmoet de energieke Sun wanneer ze als dochter van ‘kapitalistische’ ouders bij wijze van heropvoeding naar het platteland wordt gestuurd (een maatregel die de solidariteit met de boeren moest vergroten). Hun ontluikende liefde wordt al snel onmogelijk gemaakt door hun sociale achtergrond. Jing staat in voor het onderhoud van haar familie en stelt alles in het werk om lerares te worden. Sun, aan de andere kant, is de zoon van een gerenommeerde militair en een overtuigd communist en moet zich dan ook weinig zorgen maken. Maar niet enkel sociale verschillen blijken uiteindelijk een onontkoombaar obstakel te vormen voor de jeugdige liefde tussen de plichtbewuste Jing en de levenslustige Sun.

Hoewel Zhang Yimou als tiener aan den lijve heeft ondervonden welke vernietigende gevolgen de Culturele Revolutie had, is er van de nietsontziende maatschappijcriticus van weleer – zie bijvoorbeeld ‘The Story of Qui Ju’ – nog nauwelijks sprake in ‘Under The Hawthorn Tree’. Het zijn niet zozeer de mensonterende omstandigheden onder het bewind van Mao die centraal staan, maar de zowel zeemzoete als tragische liefdeshistorie. Toch lijkt er aanvankelijk een schim van de Yimou van weleer rond te waren; het vernederende lot van de ‘kapitalisten’, het angstaanjagend routineuze, propagandistische dansje ter ere van Mao en de armtierige leefomstandigheden van Jings gezin maken duidelijk dat het leven onder de dictator geen lachertje was. Maar al gauw verbleekt deze politieke en sociale context om slechts sporadisch en oppervlakkig om de hoek te komen piepen. Wat in de plaats komt, is niet de luisterrijke liefdesgeschiedenis die we van een Yimou verwachten, maar een bij momenten weinig bezield relaas over de crush tussen twee pubers.

Ook de dialogen en acteerprestaties zijn soms zo weinig bevlogen in elkaar geboetseerd – lees houterig en onecht – dat je soms het gevoel hebt dat je naar één of andere middelmatige Chinese tv-serie zit te kijken. Zo schiet het soap -gehalte alarmerend de hoogte in wanneer Sun dramatisch de verte in staart, de snerpende muziek aanzwelt en de zeemzoete woorden elkaar opvolgen. Lichtpuntje bij dit alles is de charmante Zhou Dongyu – wiens personage wel erg jeugdig lijkt naast Sun – die aan de hand van subtiele blikken en krullende lippen haar gevoelens tot uiting brengt. Helaas weet haar tegenspeler Shawn Dou niet altijd de juiste transformatie van vrolijk naar serieus te maken.

Ook op visueel vlak lijkt ‘Under The Hawthorn Tree’ geen voltreffer te zijn. De visuele pracht van voorgaande films heeft plaatsgemaakt voor opvallend sobere en grauwe beelden waarin van een strak gestileerde stijl nog nauwelijks sprake is. Van de rijkelijk geëtaleerde kleurenpracht van ‘Hero of ‘House of Flying Daggers’ is dan ook nog maar weinig te bespeuren. De enige kleuraccenten die worden toegevoegd zijn verbonden met de communistische thematiek, zoals het Rode Boekje dat Sun zo enthousiast bovenhaalt of de rode bessen van de meiboom (hawthorn tree). Het gebruik van fade outs en tussentitels komt bovendien gedateerd en uitleggerig over.

En toch herken je ondanks de schoonheidsfoutjes bijwijlen de hand van de meester – de scènes met de stok die de geliefden verbindt of Sun die de voeten van Jing omzwachtelt, zijn knap in beeld gebracht – en begint ook de vertederende romance uiteindelijk op je gemoed te werken. Maar zoals een mede bioscoopbezoeker het zo welbespraakt verwoordde aan het einde van de film: “Er wordt nogal wat geschreid in die film.”. Meligheid troef met andere woorden in ‘Under The Hawthorn Tree’.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in