Tea Obreht :: De tijgervrouw van Galina

Téa Obreht kreeg ruime media-aandacht voor haar debuutroman De tijgervrouw van Galina. Reden hiervoor is haar niet onomstreden wegkapen van de Orange Prize, waarvan ze met haar 26 jaar de jongste winnares is sinds het ontstaan van de prijs zestien jaar geleden. Hoewel Obreht bewijst op een fantastische manier verhalen te kunnen vertellen en deze op spitsvondige manier te kunnen laten in elkaar passen, is de geheelervaring van de roman toch iets te vrijblijvend.

De jaarlijkse Orange Prize is een Britse prijs die naar de beste Engelstalige roman gaat, geschreven door een vrouw. Téa Obreht is niet alleen een nog heel jonge vrouw die won met haar debuutroman, maar bovendien is Engels niet haar moedertaal. Ze groeide op in Belgrado, om te vluchten na het uitbreken van de Joegoslavië-oorlogen, en zich op haar twaalfde met haar moeder te vestigen in de Verenigde Staten. Op haar zestiende vatte ze al universitaire studies aan. Er moet dus een sprankeltje genialiteit in dit 26-jarige meisje zitten. Naast de roman, werd Obreht overigens al opgemerkt omwille van haar verhalen die in verschillende gerenommeerde kranten verschenen. Dit alles speelt mee in het feit dat ze door The New Yorker werd opgenomen in een lijst met de twintig beste schrijvers onder de veertig jaar.

Dat Obreht voor De tijgervrouw van Galina haar eigen leven als vertrekpunt nam is evident uit volgende biografische details: in Belgrado woonde ze bij haar grootouders en moeder en later vormde de dood van haar grootvader de aanleiding om haar eerste roman te schrijven. Grootvader en grootmoeder zijn van een ander geloof, hij katholiek uit Slovenië en zij moslim uit Bosnië. Een volledig gelijkaardige uitgangssituatie als in het boek, waarin Natalia Stefanovi, een jonge arts, op zoek gaat naar het geheime verleden van haar grootvader als ze bericht krijgt van diens dood. Dit verleden krijgt gestalte in twee verhaallijnen die op een andere manier worden aangereikt en een ander tijdvak in grootvaders leven representeren: de kindertijd in zijn geboortedorp Galina en zijn middelbare jaren als ambitieus arts. Elk van de twee lijnen belicht een aspect dat cruciaal zal blijken voor de persoon die hij zal worden: zijn omgang met de tijgervrouw van Galina tijdens een strenge oorlogswinter en zijn ontmoetingen met de Onsterfelijke Man. Tegelijk wordt de achtergrond gevormd door twee oorlogsperiodes die de Balkan teisterden: de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog met een indirecte hoofdrol voor Maarschalk Tito.

Het is altijd leuk om als lezer op een ingenieuze wijze geprikkeld te worden door het besef van een groter geheel. Zo blijkt de stad Sarobor, waar de slager Luka zijn uiteindelijke tijgervrouw vandaan haalt, ook de geboortestad te zijn van de grootmoeder, om uiteindelijk als ontmoetingsplaats met de Onsterfelijke Man op metaniveau iets te zeggen over onverdraagzaamheid tussen godsdiensten. Ook zo’n leidmotief is de dierentuin, eerst gebombardeerd door de nazi’s waardoor de tijger ontsnapt, dan de plaats van het stille verbond tussen Natalia en haar grootvader om in de latere Joegoslavië-oorlogen terug een teken van verzet te worden. Obreht kiest er trouwens voor om niet direct beschouwelijk te worden over het problematisch kantje van de Balkan, het blijft veeleer een latent overheersend thema dat via de existentiële gevolgen op de personages zijn weerslag krijgt, zoals in het beschrijven van de xenofobie in een afgelegen dorp. Die terughoudendheid werk.

Het verhaal van Natalia’s eigen leven, dat zich afspeelt tijdens de Balkanconflicten van de jaren ’90, is de reden waarom het boek minder geslaagd is. Het zit vol psychologische hiaten, is minder soepel verteld, en grenst aan het banale in haar beschrijving van het bijgeloof waarvan ze getuige is. Wat de aanleiding zou kunnen zijn om het idee van de dood verder te onderzoeken, eindigt weinig diepgaand op een dood spoor. Je voelt dat Obreht veel plezier beleeft aan het uitwerken van magisch-realistische elementen, maar elke verdere psycho-filosofische dimensie ontbreekt. Met De tijgervrouw van Galina schreef Téa Obreht dus zeker een toegankelijk en origineel boek, dat laatste met dank aan het exotisme van de haar overgeleverde Balkantradities, maar om in haar tweede roman te verrassen, zal ze toch haar zelfverzekerde vertelkunst aan een rijping en psychologische verdieping moeten koppelen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in