Gerechtigheid – Millennium 3




Misschien lag het wel aan de irritante kerel die achter mij zat
– een man op jaren die duidelijk de boeken had gelezen en bij zowat
elke scène luidkeels aankondigde wat er vervolgens zou gebeuren.
“Zie, hij is het ziekenhuis binnen en nu gaat hij die andere
neerschieten.” ’t Is een bizarre ervaring, een film in relais
bekijken. Misschien was het dat. Of misschien was de verklaring
voor mijn haast totale onverschilligheid tegenover dit laatste deel
van de ‘Millennium’-trilogie toch te zoeken bij de film zelf.
Misschien was hij gewoon knudde, meer niet. Misschien lag het daar
aan.

Waar het eerste deel, ‘Mannen die Vrouwen Haten’, een
afzonderlijk verhaal vertelde, vormen deel twee, ‘De Vrouw die met
Vuur Speelde’ en deze ‘Gerechtheid’, een enkel verhaal, wat inhoudt
dat mensen die de vorige film(s) gemist hebben, geen kans hebben om
deze te kunnen volgen – niet dat er veel van die mensen de zaal
dreigen binnen te sukkelen, denk ik. De boeken zijn onderhand
zodanige best-sellers geworden dat je toch al zeker ergens een
Zuid-Amerikaanse stam moet gaan zoeken die het kannibalisme nog
niet heeft opgegeven, om iemand te vinden die ze nog niét heeft
gelezen of op z’n minst weet waar het over gaat. In ‘De Vrouw die
met Vuur Speelde’ kwamen we te weten dat Alexander Zalachenko, de
vader van Lisbeth Salander, een overgelopen Rus was die tijdens de
Koude Oorlog actief was als spion. Tussen de bedrijven door liet
hij zich ook in met moord, afpersing en vrouwenhandel, maar die
nevenprojecten werden steeds met de mantel der liefde bedekt omdat
hij kostbaar was als informatiebron. Aan het begin van
‘Gerechtheid’ heeft Lisbeth haar niet bijster sympathieke papa
bewerkt met een bijl, hoewel hij wel nog leeft. Zelf heeft ze een
kogel in het hoofd gekregen. Allebei worden ze afgevoerd naar een
ziekenhuis, waar Lisbeth onder arrest wordt geplaatst wegens poging
tot moord. De schaduwachtige splintergroepering die destijds
Zalachenko beschermde (nu allemaal kranige zeventigers), probeert
wanhopig om hun stinkende potje bedekt te houden.

De wissel van regisseurs die plaatsvond tussen deel één en twee
van ‘Millennium’, heeft de reeks in ieder geval geen goed gedaan.
‘Mannen die Vrouwen Haten’, geregisseerd door Niels Arden Oplev,
was bepaald geen meesterwerk, maar er zat wel sfeer in en visueel
werd er echt moeite gedaan om het niveau van een tv-productie te
overstijgen (want dat zijn de ‘Millennium’-films, voor wie het niet
mocht weten: tv-films die omwille van hun grote populariteit de
bioscopen zijn ingerold). Daarna was het de beurt aan Daniel
Alfredson en meteen zag je dat niveau een stuk dalen, met een
doordeweekse fotografie en een verhaalstructuur die nergens de
ambitie had om de vertrouwde ritmes van de televisiekrimi te
overstijgen. ‘Millennium’ twee en drie voelen aan als een
aflevering van een matig onderhoudende politieserie, maar dan in ‘t
Zweeds (wat overigens altijd een prima manier is om intellectueel
te lijken, blijkbaar: ga naar iets kijken dat niet Vlaams en niet
Engels gesproken is, en mensen zullen er altijd van uitgaan dat het
highbrow is, ongeacht hoe banaal de film voor de rest ook
mag zijn).

Waar er in ‘De Vrouw die met Vuur Speelde’ nog een nieuw verhaal
geïntroduceerd werd, wat vanzelf al een minimum aan fascinatie
opleverde – je hebt op z’n minst altijd de vraag hoe het allemaal
in elkaar zit en welk personage welke rol speelt in het geheel –
heeft ‘Gerechtheid’ meer het air van een lang uitgesponnen epiloog.
We weten hoe de vork aan de steel zit, een echt mysterie is er
niet, en dus is het gewoon afwachten tot onze held, journalist
Mikael Blomkvist (Michael Nyqvist), de heilige macht van de pers
gebruikt om een happy end te forceren. Want dat is de onderliggende
boodschap van de hele trilogie (die ook duidelijk aangeeft dat ze
geschreven is door een beroepsjournalist): overheidsinstanties zijn
corrupt, op de politie en het gerecht kunt je niet vertrouwen, maar
een goede journalist, die kan de wereld redden. Of, iets
genuanceerder gesteld, individuen die zich durven losrukken van
officiële instanties kunnen dat. Eenzaten kunnen dat.

Anyway, nieuwe verhaalelementen zijn zeer zeldzaam in
‘Gerechtigheid’. De paar troebele punten waar we nog mee
achterbleven na de tweede film worden opgehelderd (meestal ongeveer
op de manier die je had verwacht), en voor de rest kabbelt de prent
op z’n gemakje naar een conclusie toe die zich vanaf het begin al
uitgebreid aankondigt. Actiescènes zijn bovendien zeldzaam,
waardoor het geheel een erg praterige indruk maakt. De
onverwoestbare blonde reus uit deel twee (u weet wel, die kerel die
geen pijn voelt en verdacht sterk lijkt op een verre neef van Jaws
uit de James Bond-films) keert terug voor een finale die weliswaar
volstrekt ongeloofwaardig is, maar op z’n minst heel even wat leven
in de brouwerij brengt. Voor de rest bestaat ‘Gerechtheid’ vooral
uit lange dialogen, die absoluut niet allemaal even boeiend
zijn.

Daar komt nog bij dat de geloofwaardigheid van de plot vaak tot
het uiterste getest wordt, zeker tijdens de rechtbankscènes.
Lisbeth staat terecht voor moordpoging, maar haar advocate kan
blijkbaar probleemloos op het allerlaatste moment komen opdagen met
nieuwe bewijsstukken, waarvan ze de herkomst niet eens kan
onthullen (omdat die strikt genomen illegaal is). Niet dat ik een
expert ben in de werking van het Zweedse gerecht, maar zou je ook
daar je bewijsstukken niet op voorhand moeten onthullen? Of op z’n
minst toelating aan de rechter moeten vragen vooraleer je
plotseling met een hoop documenten van vage origine aan komt
zetten?

Op technisch vlak volgt ‘Gerechtigheid’ – uiteraard – de lijn
van zijn voorganger, met een presentabele, maar nooit memorabele
visuele stijl. De acteurs kunnen dan weer niet veel verweten
worden. Noomi Rapace blijft sterk als Lisbeth, hoewel ze hier
grotendeels in een passieve rol wordt gedwongen omdat ze constant
vast zit – eerst in het ziekenhuis, daarna in de gevangenis en de
rechtszaal. Michael Nyqvist is solide als altijd, maar ook niet
meer dan dat.

Ach ja, u hebt genoeg gehoord. De fans zullen zich niet laten
tegenhouden, maar zelf ben ik stilaan blij dat ik het achter de rug
heb – laat de hele ‘Millennium’-hype nu maar een genadevolle dood
sterven, zodat we er over een aantal jaar nog eens op kunnen
terugblikken met dezelfde “oei, hebben we dààr nu zo lelijk over
gedaan”-blik die we nu al reserveren voor ‘The Da Vinci Code’. Als
journalist en politiek activist schijnt Stieg Larsson echt
waardevol werk te hebben verricht. Misschien zouden we hem beter
daarvoor herinneren en waarderen, in plaats van voor zijn trio over
het paard getilde misdaadromans.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in