State of Play





Met : Russell Crowe, Ben Affleck, Rachel McAdams, Helen Mirren,
Robin Wright Penn e.a.

Een tweetal jaar geleden bracht documentairemaker Robert
Greenwald de film ‘Iraq For Sale: The War Profiteers’ uit, een
klein maar snedig filmpje waarin de privatisering van de Irakoorlog
werd aangeklaagd. Steeds meer taken in het uitvechten van die
oorlog (van ordehandhaving over tolken tot het aanleveren van
voedsel) worden immers uitbesteed aan privébedrijven zoals
Halliburton (waar Dick Cheney ooit nog CEO van was), Blackwater en
andere – een feit waar maar relatief weinig mensen van op de hoogte
zijn, maar dat wel zo zijn gevaren met zich meebrengt. Een
commercieel bedrijf moet immers winstgevend zijn, waardoor ze hun
eigen opbrengsten soms boven de belangen van hun personeel, laat
staan de gewone soldaten in Irak stellen. En als je iets meer
paranoïde bent ingesteld: als grote bedrijven winst maken aan een
oorlog, waarom zouden ze dan gehaast zijn om die te beëindigen?
Greenwalds film lokte hier en daar wat gemor uit, maar werd
vervolgens al snel weer vergeten en de praktijken gaan uiteraard
rustig door. ‘State of Play’, een nieuwe thriller van Kevin
Macdonald (‘The Last King of Scotland’), onderneemt nu een nieuwe
poging om het thema weer op tafel te gooien, in de vorm van een
ouderwetse krantenthriller waarin deadlines eindeloos worden
opgeschoven, politici samenzweerderig op fund raisers met
elkaar staan te fezelen en een achtervolging in een ondergrondse
parkeergarage nooit ver af is.

Ben Affleck speelt Stephen Collins, een populaire
congressman die in Washington een onderzoek voert naar de
frauduleuze praktijken van PointCorp (hallo, Blackwater en
Halliburton), een bedrijfsgigant die in Irak soldaten en
politieagenten opleidt, en zich gaandeweg zou hebben schuldig
gemaakt aan zowat alles wat niet mag. Tijdens dat onderzoek sterft
Collins’ voornaamste researcher echter in een bizar ongeluk. De
pers springt meteen op de zaak, niet zozeer omdat haar dood
verdacht zou zijn, maar wel omdat ze vermoeden dat Collins een
affaire met haar had. Tijdens het schandaal dat daarop volgt, wendt
Collins zich tot een oude vriend, de slonzige journalist Cal
McAffrey (Russell Crowe). Cal biedt Collins een goed glas whisky en
een luisterend oor aan, en besluit vervolgens om samen met
redactionele rookie Della Frye (Rachel McAdams) het
verhaal verder uit te spitten. Complotten tot in de hoogste kringen
van de macht laten niet lang op zich wachten, dat spreekt.

Macdonald heeft van ‘State of Play’ een old school
gazettenthriller willen maken, die vaagweg herinneringen oproept
aan de hoogdagen van het genre in de jaren zeventig, met
klassiekers als ‘All the President’s Men’. Enkele gedreven
journalisten, voorzien van een rechtvaardigheidsgevoel en een
deadline, doen wat de flikken niet kunnen of willen en lossen een
sinister complot op, met als achtergrondgeluid het ratelen van
keyboards en de cynische terzijdes van een hoofdredacteur (hier
gespeeld door een heerlijke Helen Mirren) die dingen zegt zoals:
‘Als we ons vandaag vergissen, dan drukken we morgen de waarheid af
en hebben we een nieuw verhaal!’ Groovy. Een hangt een
aangenaam ouderwetse vibe over ‘State of Play’, een film
die schijnt te geloven dat je helemaal geen grote actiescènes nodig
hebt als je scenario maar goed zit en als je maar een interessant
thema hebt. Dat spanning en suspense ook uit een knetterende
dialoog gepuurd kunnen worden. Reken maar dat dat een overtuiging
is die je niet zo dikwijls meer aantreft – de laatste keren dat ik
me zoiets nog kan herinneren, was in films als ‘Zodiac’ en ‘Michael
Clayton’. Twee uitstekende prenten, waar nu ook weer niet zó veel
volk naar ging kijken. Er van uitgaan dat je publiek blabla boven
boemboem zal verkiezen, is tenslotte een beetje in een droomwereld
leven.

In ieder geval, Macdonald weet een intrigerend verhaal te
vertellen in ‘State of Play’: het onderwerp is relevant (en zal
voor heel wat mensen waarschijnlijk nieuw zijn), het tempo zit er
goed in en de geloofwaardigheid komt pas helemaal op het einde in
het gedrang – Cals deadline wordt net één keer te vaak uitgesteld
en een laatste plotwending wist mij niet echt te overtuigen.
Ondanks de serieuze teneur van de prent, is het overigens
verfrissend om te merken dat Macdonald ook heel wat humor in z’n
film weet te verwerken: in dit genre hebben regisseurs soms de
neiging om zichzelf bloedserieus te nemen en op die manier het
laatste beetje fun uit hun prenten weg te persen, maar
‘State of Play’ weet een mooi evenwicht te bewaren tussen de
twee.

Waar de film wel te kort schiet, is in de uitdieping van de
personages. Cal wordt aan het begin kort, maar relatief
doeltreffend getypeerd door enkele shots van hem te tonen in zijn
auto: hij zingt luidkeels mee met een Iers drinkliedje, vreet snoep
en fastfood waarvan hij de wikkels gewoon op z’n achterbank smijt
en ziet er uit alsof hij zich alleen bij gelegenheid eens wast – op
feestdagen en zo. Veel meer komen we van hem niet te weten. Hij is
de ultieme journalist, wiens flat een opslagplaats aan papier en
boeken is, met ergens tussenin een zetel. Voor zover er gaandeweg
toch meer informatie over zijn karakter wordt gegeven, is die
rechtstreeks gelinkt aan de plot. Over Rachel McAdams personage
Della weten we nog minder: ze schrijft een blog voor de website van
de krant en gebruikt dit hele verhaal om ervaring op te doen als
echte reporter. En that’s it. Wie ze is, wat haar drijft
en ga zo maar door, zijn allemaal vragen die nooit een schijn van
een antwoord krijgen. Stephen Collins, gespeeld door een Ben
Affleck die na ‘Gone Baby Gone’ stilletjes zijn geloofwaardigheid
weer een beetje aan het opbouwen is, krijgt net iets meer
schakeringen mee – een scheefpoeper met een nobele politieke
agenda, iemand die het goed bedoelt maar het schijnbaar elke keer
weer verkloot.

Alles tezamen genomen is dat maar een mager beestje – de
karakteriseringen zijn wat je noemt “summier”. De makers hebben er
alleen maar ingestoken wat je echt moet weten om het verhaal te
kunnen volgen, waardoor de menselijke kant van het scenario eerder
beperkt blijft. Nu goed, misschien is het ook maar beter zo – geef
Russell Crowe een drankprobleem en Rachel McAdams een ex-vriendje
dat haar lastigvalt, en heb je dan je personages wél uitgewerkt?
‘tuurlijk niet, je hebt alleen wat clichés als excuustruus
gebruikt, iets wat in dit genre films quasi constant gebeurt.
‘State of Play’ laat dat hele aspect gewoon vallen, en hoewel dat
de diepgang van de film absoluut schaadt, geeft het de prent wel
een rechtlijnige no nonsens-attitude mee.

De cast doet z’n werk overigens goed: Russell Crowe heeft het
lelijkste kapsel sinds Tom Hanks de ‘Da Vinci Code’ kraakte, maar
blijft toch één van de meest inherent bekijkbare leading
men
die we tegenwoordig hebben. Rachel McAdams probeert door
te breken in volwassenencinema (na tienerfilmpjes als ‘Mean Girls’
en slijmfestijnen als ‘The Notebook’) en presteert behoorlijk,
hoewel ze toch enigszins in de schaduw van haar tegenspelers blijft
staan. Ben Affleck is efficiënt als Stephen Collins en weinig meer,
maar het is Helen Mirren die met de hele film gaat lopen in een
showy bijrol als spitse eindredactrice. Het geeft een
bizar soort genoegen om Dame Helen dingen te horen zeggen als
“Fuck you very much”.

‘State of Play’ zal aan het einde van het jaar misschien niet
herinnerd worden als één van de must-see films van 2009,
maar het is een clevere thriller die rekent op de intelligentie van
het publiek, die zich geen illusies maakt over zijn doelstellingen
en gewoon doet wat hij moet doen. Nu een zoveelste zomer vol
hersenloze blockbusters er aan staat te komen (u zult mij
niet aantreffen bij ‘Transformers 2’, niet zeg ik
u!), is het alvast leuk om zoiets nog eens tegen te komen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in