Laibach :: 8 februari 2009, Minnemeers

Klassieke muziekstukken behoren tot de meest intrigerende muziek die er bestaat om de eenvoudige reden dat hoewel alles al vastligt, de interpretatie ervan steevast afhankelijk is van de uitvoerder(s) en diens visie op het werk. Wanneer het bovendien een muziekstuk betreft dat tijdens het leven van de componist nooit afgewerkt werd, wordt het pas echt interessant.

Tot de bekendste en beruchtste onafgewerkte stukken behoort Johan Sebastian Bachs Die Kunst der Fuge. Het werk is in de eerste plaats een catalogus van mogelijkheden in contrapunt waarbij elke fuga gebaseerd is op een eenvoudig grondthema dat in de eerste fuga geïntroduceerd wordt. Talloze artiesten hebben zich aan deze compositie gewaagd, waarbij de ene al verder durfde te gaan in zijn aanpak dan de andere. Ook de Sloveense avant-gardisten van Laibach lieten zich door het werk inspireren.

LAIBACHKUNSTDERFUGE ontstond naar aanleiding van het Bachfest te Leipzig in 2006 en zou in 2008 uitmonden in een album. Doordat het werk enerzijds sterk mathematisch van aard is en Bach anderzijds nooit gespecificeerd heeft voor welke instrumenten het nummer geschreven was, besloot Laibach de compositie te creëren met behulp van computerprogramma’s en Bach zo als een grondlegger van techno en electro te beschouwen.

Uiteraard is een dergelijke aanpak typerend voor een groep bij wie symboliek en kunstkritiek steevast de boventoon voeren. Zelfs optredens zijn nooit zomaar optredens dan wel een herbeleven en minutieus hercreëren van een vastgelegde opname. In hoeverre het door computerprogramma’s gebrachte LAIBACHKUNSTDERFUGE live een vertaling zou vinden die geen afbreuk doet aan het Laibach-principe was dan ook de vraag, al heeft de groep daar duidelijk een afdoend antwoord op gevonden.

Het live-gebeuren wordt ditmaal (Laibach weigert een vaste line-up te hebben, alleen het collectief telt) verzekerd door Luka Jamnik, Iztok Turk, Janez Gabri?, Sašo Vollmayer en Ivan Novak. Naast verschillende laptops en sequencers worden ook een elektronische drum en een drietal orgels en keyboards gebruikt om de nummers van de plaat zo getrouw mogelijk te brengen. Zoals het op Laibach-optredens hoort, wordt op geen enkel moment ook maar één blik of woord met het publiek gewisseld en zijn de pauzes tussen de nummers beperkt tot het strikt noodzakelijke.

Waar op de vorige optredens de schuurpapieren stem en barbaars hautaine blik van zanger Milan Fras nog voor enige verstrooiing wisten te zorgen, kon het publiek zich ditmaal alleen op de achtergrondbeelden fixeren. De letterlijke herneming van de plaat (ook in de volgorde van de nummers) bepaalt bovendien al van bij de start hoe de set zich verder zal ontwikkelen en zelfs wanneer hij zal eindigen. Verrassingen behoren niet tot het verwachtingspatroon, alleen het opvolgen van een rigide structuur telt.

Maar wie Laibach kent, weet dat hij zich hieraan mag verwachten en verlangt van de groep een beleving van een meer abstract-esthetische aard. Laibachs optredens zijn geen concerten maar minutieus georchestreerde performances die zinnenprikkelen op een intellectueel niveau. De emotionele beleving die er zeker en vast is, wordt bereikt via onverwachte wegen wanneer de ratio zo hevig is dat ze vanzelf een emotie wordt.

Laibach slaagt er opnieuw in om een in wezen steriele en klinische set om te toveren tot een intellectualistische en abstracte overrompeling. Dat een bijna letterlijke herneming van een electroplaat waarbij de muzikanten strak gefixeerd zijn op hun laptops, keyboards en partituren en elke vorm van betrokkenheid met het publiek geschuwd wordt, toch kan leiden tot een muzikale puurheid, valt net zo goed op het conto van Bach als op dat van Laibach te schrijven. Ook zonder duidelijk op emoties te richten, kan een muziekstuk of optreden beklijven.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

5 × een =