Once

Dus dit is een coup de foudre. Een gevoel dat stiekem
op je afsluipt en je onverwacht vanachter in de nek bijt.
Bijvoorbeeld wanneer je stoer in je cinemazitje op alles voorbereid
probeerde te zijn. Maar het niet was. En als een blok hout voor de
bijl ging. De Ierse nouvelle musical ‘Once’ is zo
overweldigend, dat ik me ter plekke bijna verslikte. De intieme,
intimistische film over een aangrijpende ontmoeting tussen twee
muzikanten laat je in een warme, prettige gloed achter en dat is
zeldzaam dezer dagen. ‘Once’ slaagt in iets waar al miljoenen
filmmakers op de valreep over struikelden: de liefde tonen zoals ze
écht is. Zonder te forceren of te romantiseren. Geen hyperhappy
prut waarin twee perfect gestylde tieners het beeld opvullen met
die ene verlossende betonmolenkus. ‘Once’ is echt, oprecht en
bloedmooi en dat doet deugd, heel veel deugd. Zoveel dat we er
ongegeneerd en ongeremd lyrisch van worden. Hier komt de
lofzang!

Twee gebroken harten ontmoeten elkaar op straat in Dublin. Hij
is straatmuzikant, zij is een Tsjechische poetsvrouw met een passie
voor piano. Een broken hearted hoover fixer sucker guy en
een bescheiden tokkelvirtuoze met een kapotte stofzuiger. De
perfecte match, zo blijkt, wanneer ze in de plaatselijke
pianowinkel hun muziekkrachten bundelen en voor het eerst samen een
tedere popsong spelen. “I don’t know you, but I want you all
the more for that
“. De tekst die hij ooit voor een ander
meisje schreef, klinkt toepasselijker dan ooit. In de week die
volgt op hun ontmoeting lopen ze elkaars deur plat, leren ze
elkaars achtergrond kennen en maken ze vooral veel muziek samen. Ze
vullen en voelen elkaar op creatief vlak perfect aan. Er is
duidelijk ook een buzz tussen de twee, maar in hun kleren
hangt nog de geur van hun vorige liefdes. Is dit maar een
crush of zijn ze echt zielsverwanten? Zullen ze toegeven
aan hun hanky panky-gedachten of zouden ze beter de
scherven uit hun verleden proberen te lijmen? Nee, de liefde is
niet zo kant-en-klaar als we wel zouden willen…

Een eenvoudig scenario – de twee schrijven gewoon muziek,
repeteren en nemen een demo op – en toch weet regisseur John Carney
op een straffe manier dat ene herkenbare onderhuidse gevoel te
vangen: iemand leren kennen, meteen een bepaalde vertrouwdheid met
elkaar voelen en griezelig hard op dezelfde golflengte zitten. Wat
de opperliefdesfilm ‘Before Sunrise’ was met woorden, is ‘Once’ met
muziek. Een ‘girl’ en een ‘guy’ die een wandeling door de stad
maken, ditmaal met muziek als conversatiemiddel.

‘Once’ wordt bestempeld als een musical, maar van dat woord hoef
je voor één keer geen heilige schrik te hebben. Het is in de eerste
plaats een musical, omdat hij over musiceren gaat en omdat er veel
in gezongen wordt. Liedjes die echter nergens geforceerd of
artificieel klinken. De peperkoeken ballades zijn zodanig in het
verhaal vervlochten en zijn zo oprecht, dat ze iedereen op alle
plekjes zullen weten te raken. De emotionele geladenheid van de
muziek is het hardst te voelen in de prachtige scène in de
pianowinkel waar de twee samen ‘Falling Slowly’ zingen, de perfecte
vangst van magic in the air. Hij speelt de akkoorden voor,
zij komt hem tegemoet met haar piano en haar stem. Je kan zo de
vlinders uit de lucht plukken!

Cillian Murphy werd eerst gevraagd voor de rol van ‘the guy’,
maar hoe graag we hem ook zien, niemand had dit beter kunnen
vertolken dan singer/songwriter Glen Hansard van ‘The Frames’
(Ierse rockband die flirt met folk), die sowieso al de soundtrack
op zich ging nemen. Amateuristische acteurs of niet, dit is een
film die alleen met échte muzikanten werkt. Hansard kent de
liedjes, heeft ze zelf geschreven en zijn vertolking komt duidelijk
van diep vanbinnen. Het samenspel met Markéta Irglóva geeft
spettertjes en voelt zo natuurlijk aan, dat het geen verrassing is
dat de twee ondertussen ook in het echt een koppel vormen. (Vandaar
hun ongedwongen acteerspel, ze hoefden niets te faken, de
sloebers).

‘Once’ is een romantische film, maar heeft daarvoor niet veel
blablabla of boemboem nodig. Hun verlangen naar elkaar wordt niet
uitgesproken, maar danst tussen de lijntjes in hun lyrics. Wat
muzikanten niet onder woorden krijgen, durft er in een notenbalk
geplakt al eens vlotter uitvloeien. Hansard die ’s nachts in een
verlaten straat de keel uit zijn trillende lijf zingt dat zijn ex
godverdomme eindelijk eens zijn hoofd moet verlaten
(Leave!), geeft instant kippenvel. Al even breekbaar en
overtuigend is het magische moment waarop Markéta op een andere
nacht in haar pyjama batterijen voor haar walkman gaat kopen en op
de terugweg een liedjestekst verzint bij de melodielijn. Liedjes
die kleine verhaaltjes worden…

De ruwe verfilming van ‘Once’ verhoogt de geloofwaardigheid van
de film. In de binnenscènes doen de digitale opnames een beetje af
aan visuele kwaliteit, maar gelukkig is de beleving sterk genoeg en
blijft het ontstaansproces van de muziekstukken boeien. Naast een
liefdesverhaal is ‘Once’ namelijk evenzeer een razend interessante
inkijk in het hoofd van twee singer/songwriters, en daar past die
documentairestijl als gegoten bij. Wie al wat meer vertrouwd is met
‘The Frames’ of de cd ‘The Swell Season’ al uit het hoofd kent, zal
de film misschien op een iets andere manier beleven (misschien
voelt de film dan meer als een extended concert aan), dan
wanneer je de muziek voor het eerst hoort en nog volledig
weggeblazen en overrompeld kan worden. Maar eerste keer of niet,
dat de songs meeslepend zijn, valt moeilijk te ontkennen. De
straffe soundtrack garandeert meteen een dubbele verwenbeurt: je
krijgt een cd die magischer wordt, omdat je er de fragmenten uit de
film op je netvlies bij kan laten afspelen en een film die langer
in je kopke blijft rondhangen, omdat de soundtrack de betovering
levendig houdt.

Jep, jep, ‘Once’ pakt je in met kerstpapier waar je bij staat.
Een kleinschalige, zuivere, grappige en vooral erg ontroerende
film, fragiel als een liefdesverklaring waarvan je de uitkomst nog
niet weet. How often do you find the right person? Once.
How often do you find the right film? Niet veel vaker. Het
mooiste liefdesverhaal in jaren.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in