Toni Morrison :: Beminde

Heeft iemand iets gelezen van V.S. Naipaul omdat hij bekroond is met de Nobelprijs voor de
Literatuur 2001? Weinigen onder u, vermoed ik. Een Nobelprijs heeft altijd een zweem van wereldwinkel.
Toni Morrison is zo een sociaal bewogen Nobelprijsbeest dat gelukkig ook steengoeie boeken
schrijft.

Facts: Morrison ontving de Nobelprijs voor Literatuur in 1993. Onder haar belangrijkste
werken mogen Tar Baby, Beloved, Jazz en haar recentste Paradise gerekend
worden. Als literatuurcritica focust ze op raciale- en genderproblematiek. Morrison las een van haar
gedichten voor op de inauguratieceremonie van Bill Clinton. Achteraf bekeken was ze een ideale, maar
controversiële kandidate: een zwarte, vrouwelijke auteur die doorheen haar carrière
verhaalstof heeft geput uit haar positie binnen de Amerikaanse maatschappij. Morrison vermijdt de val
van het autobiografische schrijven door sleutelthema’s vanuit een breed perspectief te benaderen.
Tegelijkertijd krijgen we geen droog, historisch essay voorgeschoteld, maar telkens opnieuw een
doorleefd verhaal bevolkt met tastbare en genuanceerde personages.

Fiction: Beminde (Beloved, 1987) mag gelden als haar beste — of toch
meest bewierookte — werk tot op heden en werd onlangs verfilmd. Het verhaal speelt zich af in
Ohio, even na de Amerikaanse burgeroorlog. Morrison schrijft over een zwarte moeder, Sethe, die samen
met haar adolescente dochter Denver in het reine probeert te komen met zichzelf en haar verleden als
slaaf. Niet makkelijk: Sethe vermoorde haar dochtertje eigenhandig om haar uit de greep van de
slavendrijvers te houden. Niet alleen behekst de geest van de baby het huis, maar er duikt een jonge
vrouw op met geheugenverlies, Beloved (Beminde). "Beloved" is eveneens het enige woord dat
Sethe in de grafsteen van haar dode dochtertje kon laten beitelen. Verleden en heden nemen doorheen
het verhaal vele concrete en verpersoonlijkte vormen aan. Symboliek en realiteit lopen door elkaar en
het verhaal daagt de lezer telkens opnieuw uit de relatie tussen beide te achterhalen. Zo zult u zich
afvragen wie of wat Beloved nu eigenlijk is.

Best mogelijk dat u niet dolenthousiast raakt bij de aangekaarte thema’s. Maar zelfs dan is
Beloved meer dan de moeite waard. Morrison is een taalvirtuoos en haar taal is die van zwart
Amerika. Dit is niet het jargon van bitches and niggaz waarmee we doorgaans geconfronteerd
worden. Morrison schrijft de blues, het onuitzegbare leed dat alleen via omwegen in kunst kan
verwoord worden. Niet alleen de persoonlijke emoties, maar ook de omgeving springt levendig uit de
pagina’s tevoorschijn.

Morrisons taal is zo gecondenseerd en vooral ongewoon voor de blanke Europeaan, dat menigeen zijn
richtingevoel zal verliezen. Morrison heeft onder andere de neiging om personages ten tonele te
voeren zonder die te typeren of überhaupt te vertellen wie ze zijn. Kortom, de frustratie is
soms groter dan de fascinatie En toch: wie zich door deze Beloved heen leest, krijgt een
enorme voldoening.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in